၀ီကီပီးဒီးယား တည္ေထာင္သူရဲ႕ ရင္တြင္းစကား
အရင္ဆံုး ကိုယ္႔ဟာကိုယ္ မိတ္ဆက္ ပါရေစ။ က်ေနာ္တို႔ ႏွစ္ဦးက ကမၻာ႔ အၾကီးမားဆံုး တံခါးဖြင္႔ မီဒီယာ ပလက္ေဖာင္း ႏွစ္ခု ျဖစ္တဲ႔ Wikipedia နဲ႔ Connexions ကို တည္ ေထာင္ သူမ်ား ျဖစ္ပါတယ္။
ဒီႏွစ္ခုကို စလုပ္ တုန္းက က်ေနာ္ တို႔ကို အေတာ္႔ကို ေၾကာင္စီစီ ႏိုင္တဲ႔ ေကာင္ေတြ လို႔ ၀ိုင္းေလွာင္ ခဲ႔ၾကပါတယ္။ ၀န္ခံရရင္ က်ေနာ္ တို႔ကလည္း ကိုယ္႔စိတ္ကူး အိုင္ဒီယာ ေတြနဲ႔ကိုယ္ ရူးေနၾကသူေတြမို႔ တုန္႔ျပန္ မေနအားပါဘူး။ လူတိုင္း လြတ္လပ္ပြင္႔လင္းစြာ သင္ယူႏိုင္မယ္႔၊ အသိပညာ ရင္းျမစ္ေတြကို အခမဲ႔ အသင္႔ခူးခပ္စားသံုးလို႔ ရႏိုင္မယ္႔ `၀က္ဘ္ ပလက္ေဖာင္း တခု´ ဖန္ဆင္းဖို႔ စိတ္ကူးေတြနဲ႔ မႊန္ထူေနခ်ိန္ေပါ႔။
မၾကာပါဘူး။ က်ေနာ္ ဂ်င္မီ (Jemmy Wales) က `Wikipedia´အြန္လိုင္း စြယ္စံု ၾကမ္းႀကီးကို ဖန္ဆင္း လုပ္ေဆာင္ရင္း ေပၚျပဴလာ ျဖစ္လာတယ္။ ရစ္ခ်ဒ္ (Richard Baraniuk) က စာေရး ဆရာေတြ၊ ေက်ာင္းဆရာေတြနဲ႔ ေက်ာင္းသားမ်ား အတြက္ ပညာရပ္ ဆိုင္ရာေတြ၊ သင္ရိုးေတြ၊ ျပဌာန္း စာအုပ္ေတြ အခမဲ႔ ရွယ္ယာ ေပးႏိုင္မယ္႔ `Connexions´ ၀က္ဘ္ ပလက္ေဖာင္း တခု ဖြံ႕ၿဖိဳးေအာင္ လုပ္ပါတယ္။
အစက က်ေနာ္တို႔ အိပ္မက္ ေတြကို လူတိုင္း နီးနီး ပယ္ခ်ခဲ႔တာပါ။ အခုေတာ႔ အားေပး ေထာက္ခံမွႈ ေတြက ကမၻာနဲ႔ မဆန္႔ေအာင္ပါ။ ႏိုဘယ္ ဆုရွင္ႀကီး ေတြကေန အေရွ႕တီေမာရဲ႕ စာသင္ေက်ာင္းေလးေတြက ကေလး ပုစိ ေညွာက္ေတာက္ အထိ။ Wikipedia နဲ႔ Connexions ဟာ ကမၻာ တခြင္လံုး မခ်ိမဆန္႔ကို ပ်ံ႕ႏွ႔ံေနပါတယ္။ ဒီ ၀က္ဘ္ ပလက္ေဖာင္း ႏွစ္ခုဟာ အင္ေဖာ္ ေမးရွင္း ေဒတာေတြ မ်ားသထက္မ်ား အသက္၀င္လာျပီး၊ လူ သန္း ရာေပါင္းမ်ားစြာ ေန႔စဥ္ ပါ၀င္အသံုး ျပဳေနတဲ႔ ၀က္ဘ္ ျဖစ္လာပါေတာ႔တယ္။
က်ေနာ္တို႔ အိပ္မက္၊ က်ေနာ္တို႔ ေရာဂါကို ခင္ဗ်ား တို႔ကိုလည္း ကူးစက္ ေစခ်င္တယ္။ ကမၻာ႔ ပညာေရး တခြင္ တျပင္လံုး ေျပာင္းလဲ ပစ္ဖို႔ရာမွာ၊ အလားအလာ အေကာင္းဆံုး ျဖစ္တဲ႔ လွႈပ္ရွားမွႈ အသစ္မွာ လူတိုင္းကို တစိတ္ တပိုင္း ပါ၀င္ ေနေစ ခ်င္ပါတယ္။ အသိပညာကို ဘယ္လို ဖန္ဆင္း ၾကမယ္၊ ဘယ္လို အသံုးျပဳ ရမယ္ ဆိုတာ အျမဲ `ဖြင္႔ဆို ျပန္သ´ ေပးႏိုင္မယ္႔ လွႈပ္ရွားမွႈ အသစ္မုိ႔ ခင္ဗ်ားတို႔ကို လက္တြဲ ပါ၀င္ေစခ်င္တာပါ။
ကေန႔ တကၠသိုလ္ ေကာလိပ္ တခ်ဳိ႕က ေက်ာင္းသား ေတြဟာ သူတို႔ ျပဌာန္း စာအုပ္ ေတြရဲ႕ ကုန္က် စရိတ္က က်ဳရွင္ေစ်းထက္ေတာင္ ၾကီးလြန္းလို႔ ေက်ာင္းထြက္ သြားၾက ရပါတယ္။ တခ်ဳိ႕ အထက္တန္း ေက်ာင္းမ်ားမွာလည္း သခ်ၤာပံုႏွိပ္ စာအုပ္ေတြ မေလာက္ငွတာ ေစ်းႀကီးတာေတြေၾကာင္႔ ရွယ္ယာလုပ္ ၾကည့္ၾက ဖတ္ၾကရပါတယ္။
ဒါေပမဲ႔ မိတ္ေဆြတို႔ တဆိတ္ေလာက္ စဥ္းစားၾကည့္ပါ။ ျပဌာန္းစာအုပ္ေတြ၊ အျခား သင္ၾကားေရး ဆိုင္ရာ ပညာရပ္ေတြနဲ႔ ပို႔ခ်မွႈေတြကို လူတိုင္းအတြက္ ၀က္ဘ္ ကေန အခမဲ႔ ရႏိုင္မယ္႔၊ ေစ်းႏွႈန္း ခ်ဳိခ်ဳိနဲ႔ ပရင္႔ေကာ္ပီ ထုတ္ယူလို႔ ရႏိုင္မယ္႔ ကမၻာၾကီး အေၾကာင္း ေတြးၾကည့္လိုက္စမ္းပါ။
ဟုတ္ပါတယ္။ ကေန႔အထိ ကေလးေတြ သူတို႔ အိမ္စာလုပ္ဖို႔အတြက္ ဘာသာစကားက အဟန္႔အတား ျဖစ္ေနတုန္းပါပဲ။ သူတို႔ ေက်ာင္းပံုႏွိပ္စာအုပ္ အမ်ားစုက အဂၤလိပ္စာ နဲ႔ ေရးထားတာကိုး။ သို႔ေသာ္ ေက်ာင္း ျပဌာန္း စာအုပ္ေတြကို သင္ၾကားနည္း စတိုင္ေပါင္းစံု၊ ဘာသာ စကားမ်ဳိးစံုနဲ႔ ရွင္းလင္းတင္ျပေပးႏိုင္မယ္႔ ကမၻာၾကီး အေၾကာင္း ဒီက မိတ္ေဆြတို႔ စဥ္းစားၾကည့္စမ္းပါ။
ယေန႔ထိ ပလူတို ျဂိဳလ္ေလးဟာ ေနမိသားစု(solar system) စာရင္းထဲမွာ ပါ၀င္တာကို သိပၸံ ေက်ာင္းသံုး စာအုပ္တုိင္းက ေဖာ္ျပ ေနေသးတယ္။ ဒါေပမဲ႔ ကေန႔ သိပၸံပညာရွင္ေတြရဲ႕ ေတြ႔ရွိမွႈ အရ ပလူတိုဟာ ေနမိသားစု အျပင္ဘက္ ေရာက္သြားခဲ႔ျပီ။ ပလူတိုကို ေက်ာင္းပံုႏွိပ္ စာအုပ္ထဲက ဆြဲထုတ္ဖို႔ အေတာ္႔ကို ႏွစ္ၾကာၾကာ အခ်ိန္ယူၾကရပါဦးမယ္။ ဒါေပမဲ႔ ေက်ာင္း ျပဌာန္း စာေတြကို ေန႔စဥ္ ေခတ္မွီ (update) ေနေအာင္၊ အျမဲ အသစ္အသစ္ ျဖစ္ေအာင္ အမွား ျဖည့္စြက္ တည့္ေပးေနမယ္႔ ကမၻာၾကီး အေၾကာင္း ကိုယ္႔လူတို႔ စဥ္းစားၾကည့္စမ္းပါ။
အခု ေျပာေနတဲ႔ ကမၻာၾကီးမ်ဳိးကို လြန္ခဲ႔တဲ႔ ဆယ္စုႏွစ္က စိတ္ကူး အိပ္မက္ မက္ၾကည့္ရံုပဲ တတ္ႏိုင္ခဲ႔တာ။ ႏို႔ေပမဲ႔ အခုေတာ႔ တံခါးဖြင္႔ ပညာေရး လွႈပ္ရွားမွႈက ပဥၥလက္ ဆန္ဆန္ လာေနပါျပီ။ ဘယ္သူမဆို သင္ရိုးညႊန္းတမ္း၊ ျပဌာန္းခ်က္ အြန္လိုင္းေပၚ တက္ေရးႏိုင္တယ္။ ကိုယ္႔ ကိုယ္ပိုင္ စာေတြ ကိုယ္႔ဘာသာ ပံုႏွိပ္ျဖန္႔ခ်ီႏိုင္တယ္။ အြန္လိုင္း တံခါးဖြင္႔ တရား၀င္ လိုင္စင္က လူတိုင္း အသံုးခ်ႏို္င္ဖို႔ အေထာက္အကူျပဳ ပညာရပ္ေတြ ပံုေအာခ်ေပးေနတယ္။ XML စနစ္တို႔၊ လိုအပ္သေလာက္ ပရင္႔ထုတ္ယူႏိုင္မွႈ တို႔လို နည္းပညာေတြကတဆင္႔ လြယ္ကူ ေစ်းသက္သာစြာနဲ႔ ပညာရပ္ေတြ ပံုေအာေပးေနပါတယ္။
တံခါးဖြင္႔ ပညာေရး လွႈပ္ရွားမွႈက ပညာေရးဆိုင္ရာ ပံုႏွိပ္ ထုတ္ေ၀ေရးလုပ္ငန္း (educational publishing industry) အသစ္ေတြ တိုးတက္ ျဖစ္ထြန္းမွႈကို ကိုယ္စား ျပဳပါတယ္။ ဒါဟာ ေဆာ႔ဖ္၀ဲယား လုပ္ငန္း ဆင္႔ကဲ တိုးတက္လာမွႈနဲ႔ အျပိဳင္ပါပဲ။ ေတးဂီတေတြ ေဒါင္းလုပ္ လုပ္ႏိုင္တာနဲ႔ အျပိဳင္ ျဖစ္လာတာ။ အေမရိကန္ က်န္းမားေရးဌာနက တႏွစ္ ၂၈.၉ဘီလီယံ အကုန္က်ခံထားတဲ႔ သုေတသန ပညာရပ္လုပ္ငန္းေတြကို မည္သူမဆို ၀င္ေရာက္ၾကည့္ႏိုင္ ကူးယူႏိုင္တာနဲ႔ အျပိဳင္ျဖစ္ထြန္း လာတာပါပဲ။
အခု ေျပာေနတဲ႔ တံခါးဖြင္႔ ပညာေရးမွာ အခမဲ႔ ပါ၀င္ႏိုင္မွႈက အစတကာရဲ႕ အစ မွ်သာ ရွိပါေသးတယ္။ တံခါးဖြင္႔ ပညာေရးဟာ လက္ရွိ သံုးေနရတဲ႔ ပံုႏွိပ္စာအုပ္ ထုတ္လုပ္မွႈအတြက္ မလိုအပ္ဘဲ မထုတ္ျဖစ္ေအာင္၊ အထပ္ထပ္အခါခါ အြန္လိုင္း ေပၚမွာပဲ ျပင္ဆင္ျပီး အသံုးျပဳျပီး ျဖစ္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ ေပးႏိုင္ပါတယ္။ တံခါးဖြင္႔ ပညာေရး စနစ္က တစ္ဦးခ်င္း လိုအပ္ခ်က္နဲ႔ ကိုက္ညီမယ္႔ သင္ၾကားမွႈ အတြက္ျပင္ဆင္ ေပးႏိုင္ပါတယ္။ ျပဌာန္းခ်က္ဘြတ္အုပ္တစ္အုပ္ကို ႏွစ္အစိတ္ေလာက္ သံုးေနၾကတဲ႔ေခတ္က ႏွစ္ဆယ္ရာစုထဲမွာ ထားခဲဲ႔ရျပီဒ
တံခါးဖြင္႔ ပညာေရး စနစ္က ကမၻာတလႊားက ေက်ာင္းသားေတြ ဆရာေတြ အၾကား အျပန္အလွန္ တံု႔ျပန္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မွႈ လူမွႈ႔နည္းနာ အသစ္ေတြ သယ္ေဆာင္ေပးပါတယ္။ ခ်က္ခ်င္း တုန္႔ျပန္မွႈေတြ (feedback) အတြက္ အခြင္႔အလမ္းေတြ ရွိလာပါတယ္။
လြန္ခဲ႔တဲ႔ ငါးႏွစ္ေလာက္က တံခါးဖြင္႔ ပညာေရးအတြက္ အိုင္ဒီယာသစ္ နည္းနာသစ္ေတြ ရရွိႏိုင္ဖို႔ ေတာင္အာဖရိကႏိုင္ငံ Cape Town မွာ ပညာရွင္ ကိုယ္စားလွယ္ ေပါင္းစံုနဲ႔ ေတြ႔ဆံု ေဆြးေႏြး ျဖစ္ခဲ႔ ၾကပါတယ္။ တံခါးဖြင္႔ပညာေရး အတြက္ `ကိပ္ ေတာင္း ေၾကျငာခ်က္´ ကို တရား၀င္ ထုတ္ျပန္ ႏိုင္ခဲ႔ပါတယ္။
အဲဒီ႔မွာ ေဖာ္ျပခဲ႔တာက “လူတိုင္းမွာ သင္စရာ တစံုတရာ ရွိရမယ္၊ လူတိုင္းမွာ သင္ယူစရာ တစံုတရာ ရွိရမယ္။ ကမၻာၾကီး အတြက္ အသိပညာ ဖြံျဖိဳးႏိုင္၊ ျဖန္႔ျဖဴးႏိုင္၊ အသံုးျပဳႏိုင္မယ္႔ လမ္းေၾကာင္း အသစ္ေတြ ေျပာင္းလဲဖို႔ အတူတကြ က်ေနာ္တို႔ လုပ္ေဆာင္ၾကမယ္။ တံခါးဖြင္႔ ပညာေရး အိပ္မက္ေတြကို လက္ေတြ႔ျဖစ္ေအာင္ အတူတကြ လက္တြဲေဆာင္ရြက္ၾကပါစို႔" ဆိုတဲ႔ တ့ခါးဖြင္႔ ပညာေတာ္လွန္ေရး ေၾကြးေၾကာ္သံ ပါပဲ။ ဒီ မက္ေဆ႔ခ်္ကို မိတ္ေဆြတို႔ထံ မွ်ေ၀လိုက္ရပါတယ္။
ရဲႏြယ္မိုး http://www.maukkha.org/
Posted by YEPHYO
on 5:57 PM. Filed under
wikipedia,
နယ္စံုသတင္း
.
You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0.
Feel free to leave a response
